Làm sao để nhận biết và phát hiện tổ mối

Dựa những đặc trưng cơ bản nhất và mỗi giống mối, mỗi loài mối mà trong quá trình xâm nhập phá hoại gỗ được biểu hiện ra bên ngoài hoặc ngấm ngầm ở bên trong.

Con người có thể phát hiện bằng mắt thường, thông qua những dụng cụ đơn giản hoặc thiết bị chuyên dùng để phát hiện tổ mối, giống mối hoặc loài mối Ở Việt nam. Các loài mối phá hoại chủ yếu là:

+ Mối nhà Coptotermes

+ Mối gỗ khô Cryptotermes

+ Mối đất Odontotermes

(*) Cách phát hiện tổ mối theo kinh nghiệm chuyên môn:

Chỗ nào có mùi hôi, đất lún xuống, có hốc sâu hoặc đất đùn lên thì chính là tổ mối….

(*) Những nơi thường phát hiện tổ mối:

+ Điều quan trọng nhất đối với các chuyên gia cũng như các kiểm tra viên là phải biết và hiểu được phạm vi của tòa nhà như khoảng trống dưới nền, trần, hầm, v.v… Có được kiến thức về những khái niệm này sẽ rất có ích trong những thảo luận sau đây cho việc kiểm tra và xử lý mối.

+ Người kiểm tra mối phải biết được loại mối (kể cả sở thích của chúng) ở từng vị trí cụ thể tránh việc bỏ qua bất cứ điểm nào có thể có dấu hiệu mối xông.

+ Người kiểm tra còn phải nhận biết được các hư hỏng do mối gây ra, để xác định xem có mối xông hay không, và từ đó đánh giá được mức độ nhiễm mối.

+ Để thuận tiện cho việc kiểm tra mối ta cần phải có: một đèn pin tốt, người kiểm tra cần phải nhìn thật kỹ, soát tất cả các điểm, dấu chấm nghi ngờ có khả năng nhiễm mối.

+ Người kiểm tra thường phải bò, chui vào tất cả những nơi như: gầm nền, và những nơi tầng hầm. Không có được sự quan sát tốt nếu đứng cách xa vị trí quan sát chừng một mét hay quá một mét.

+ Người kiểm tra còn phải chú ý tính chính xác diện tích nhà. Một thước đo gấp, thước cuộn, dây thép là những dụng cụ rất cần thiết trong khi đi kiểm tra mối.

+ Cần kiểm tra thật kỹ tất cả các khu vực của toà nhà như tầng hầm, khoảng trống giữa các bức tường, tường chắn hay xà đỡ, rầm của sàn nhà hay gác lửng. Phải đặc biệt chú ý tới những nơi có các bậc bê tông, hiên hè, hay các tấm bê tông nối với tòa nhà.

+ Chỉ nhìn qua bề mặt gỗ thì chúng ta không thể thấy được các lỗ hổng phía trong, chính vì vậy khi đi kiểm tra ta phải gõ nhẹ vào gỗ và nghe thấy những âm thanh rỗng bên trong khi gỗ bị hư hỏng. Đôi khi chúng ta còn thấy âm thanh lách tách do những con mối lính trong gỗ bị quấy phá. Khi gõ để kiểm tra mối, ta không cần phải dùng vật nặng để gõ chỉ cần dùng một cái búa nhỏ, nhẹ hoặc ta có thể dùng khớp đốt ngón tay gõ nhẹ vào bề mặt gỗ.

+ Những chỗ rỗng này còn có thể phát hiện bằng cách sử dụng những dụng cụ như: tô vít, dùi, đục, dao nhíp. Một số chuyên gia còn muốn kiểm tra sâu bên trong gỗ, họ có thể tạo ra những hỗ sâu, có thể nhìn thấy được bằng cách dùng mũi dao nhọn để kiểm tra. Mũi dao nhọn này sẽ tạo ra những lỗ sâu và có thể kiểm tra sâu bên trong gỗ một cách dễ dàng hơn so với những dụng cụ lớn hơn khác. Tuy nhiên ở một số khu vực thì việc sử dụng những dụng cụ nặng hơn lại cần thiết.

+ Sự hiện diện của những con mối sống ở những đường đi của chúng hay ở trong gỗ là những dẫn chứng cụ thể về việc hoạt động của chúng. Tuy nhiên khi không thể tìm thấy những con mối sống thì chưa hẳn là không có sự hoạt động của mối. Người kiểm tra mối phải phân biệt được sự khác nhau giữa dấu hiệu cũ hay mới của mối. Nhìn chung thì các đường mối cũ thường thì khô, giòn và dễ vỡ. Những đường mới thì thường là còn ẩm.

+ Việc kiểm tra còn phải xác định được tất cả những rủi ro có thể gây ra khi cần thiết phải sử dụng thuốc diệt mối như: giếng nước, nguồn nước suối, bể chứa nước, v.v…, có thể sẽ bị ô nhiễm khi sử dụng hóa chất diệt mối. Nếu gặp phải một trong những khả năng này thì quanh khu vực kiểm soát mối phải hết sức cẩn thận khi dùng hóa chất. Thay đổi các biện pháp kiểm soát có hiệu quả bằng cách hạn chế sử dụng hóa chất, thậm chí là không sử dụng hóa chất (thay đổi cơ học). Nhìn chung là phải mất nhiều lao động hơn và chi phí cao hơn. Tuy nhiên, những phương pháp này có thể rất cần thiết để tránh việc gây ô nhiễm.

(*) Những dấu vết bên ngoài đặc trưng khi phát hiện tổ mối:

Trong quá trình sinh sống, mối di chuyển từ nơi này đến nơi khác để di thực. Chúng thường đào những đường hầm ngầm trong gỗ, Mối đi lại trong tường nhà gạch thì đường hầm của chúng xuyên qua chỗ rỗng xốp của tường, nơi tiếp giáp giữa lớp gạch và lớp trát bên ngoài, Trong trường hợp đường đi của mối có những chướng ngại vật mà chúng không có khả năng đục xuyên qua được, chúng phải bò qua nơi tiếp xúc với không khí bằng cách xây dựng những Đường mui để đi đến nơi lấy thức ăn.

Chính đặc tính này rất dễ cho việc phát hiện tổ mối bằng mắt thường, Trong quá trình đào hang lấy thức ăn trong gỗ, chúng thường lấy đất thấm với nước bọt của chúng để bịt kín, những nơi mối đào hầm thông ra ngoài không khi như lỗ vũ hóa của các loài cánh cứng, các loài ong, những nơi có khuyết tật của gỗ như mắt chết, vết nứt nẻ của gỗ hoặc của kẽ mộng, cột, kèo và những chỗ giáp nối giữa các gỗ với gỗ, giữa gỗ với tường gạch, những đường ống mối này và các vết nứt mà mối cần bịt kín trên đường đi đều do mối thợ đảm nhiệm, có mối lính đi thăm dò, bảo vệ.

(*) Lưu ý:

Đối với những đường mui mới có mối sống đi lại bên trong, thường là ẩm và liên tục không bị nứt nẻ, bong, còn đường mui cũ không có mối đi lại bên trong thường khô nứt nẻ, có khi bị bong ra rơi từng đoạn.

(*) Vết tích tổ mối khi phát hiện biểu hiện ngầm bên trong:

Khi kiểm tra bên tường và những cấu kiện bằng gỗ khác mà mắt thường không thấy đường mui và các vết đất bịt kín, các vết nứt nẻ trên gỗ và các kẽ mộng mà mối tạo nên…. Muốn phát hiện tổ mối cách tốt nhất là dùng búa gõ vào bộ phận bằng gỗ tạo ra những âm thanh khác nhau: nếu âm thanh Bục bục như gõ mõ là biểu hiện bên trong bị rỗng, trường hợp này cần kiểm tra xem xét kỹ hơn để phát hiện được mối, cần chú ý phân biệt với cây gỗ cũng kêu như tiếng mõ đối với cây gỗ rỗng ruột từ trước không có mối hoạt động bên trong, Dùng dao nhọn, tuốcnơvit xăm, chọc vào gỗ cũng có thể phát hiện tổ mối bên trong gỗ.

Cần kiểm tra tất cả các tầng và mái nhà lợp ngói, vì có nhiều trường hợp tầng 1, 2 không phát hiện tổ mối nhưng tầng 7, 8 lại có tổ mối xuất hiện.

(*) Phát hiện tổ mối bằng rada đối với các công trình có địa hình phức tạp:

Việc phát minh ra các thiết bị dò tìm và phát hiện tổ mối sử dụng cho các công trình kiến trúc có địa hình phức tạp. Thiết bị radar đất phát hiện ra tổ mối ra đời là một bước ngoặt nhằm phát hiện và diệt mối nhanh, chính xác để tránh hiểm họa đối với nhà cửa, đê diều…

Loại radar này hoạt động theo cơ chế phát sóng điện từ xuống lòng đất, xác định độ không đồng nhất trong đê, nơi có tổ mối, từ đó định vị tính chất, vị trí, kích thước tổ mối và các hiểm họa khác ẩn dưới thân đê, chân nền móng nhà…. Sau đó, người ta sẽ khoan phụt các chất diệt mối, lấp bịt các lỗ rỗng.

(*) Cách phát hiện mối trong nhà bằng trực quan:

+ Chỗ nào có mùi hôi, đất lún xuống, có hốc sâu hoặc đất đùn lên.

+ Đặc tính của loài mối là tấn công từ bên trong ra bên ngoài vì vậy khi phát hiện tổ mối và các dấu hiệu của mối tấn công, thì hầu như các tài sản đó đã đều bị phá hoại. Cần tiến hành ngay biện pháp diệt mối bằng phương pháp ‘hóa sinh’ diệt tận gốc tổ mối đang phá hoại công trình.

+ Phát hiện tổ mối sớm sẽ tránh được những nguy hại cho nhà cửa, văn phòng và việc diệt mối sẽ trở nên dễ dàng hơn.